Eksploracja jaskiń to wymagająca i satysfakcjonująca forma aktywności. Potrzeba do niej sprawności, umiejętności technicznych i szacunku dla podziemnego środowiska. Zanim zdecydujesz, w czym zejść pod ziemię, zastanów się, jakie warunki napotkasz na trasie.
Jaskinie mają różne rozmiary i kształty. Jedne powstają, gdy woda rozpuszcza skałę, inne — jak tunele lawowe — są wynikiem działalności wulkanicznej. Nawet w tej samej jaskini obszerny, suchy korytarz może przejść w ciasny, błotnisty odcinek albo w miejsce, gdzie po ścianach spływa woda. Dlatego trudno wskazać jeden kombinezon, który sprawdzi się równie dobrze na każdej wyprawie.
Fot: Kamil Kowalski
Mokra skała, błoto i częste ocieranie o ściany — warunki na trasie podpowiadają, jaki kombinezon wybrać.
Woda, temperatura i ukształtowanie jaskini
Woda to jedna z pierwszych rzeczy, które warto wziąć pod uwagę. Pod ziemią można napotkać strumienie, jeziorka, mokre odcinki wymagające czołgania oraz miejsca, gdzie woda kapie ze stropu. Krótki kontakt z mokrą skałą stawia odzieży inne wymagania niż kilka godzin w wilgotnym korytarzu. Pomyśl, które miejsca będą najbardziej narażone na zamoczenie: kolana podczas czołgania, barki pod kapiącą wodą, a także okolice mankietów i przedniego zapięcia.
Temperatura również wpływa na dobór odzieży. Zestaw, w którym jest Ci ciepło podczas wspinania lub przenoszenia sprzętu, może okazać się za chłodny podczas dłuższego postoju. Zewnętrzny kombinezon chroni przede wszystkim przed błotem, kontaktem z mokrą skałą i ścieraniem. Za większość izolacji cieplnej odpowiada odzież pod spodem. Dobieraj obie warstwy razem, żeby zapewnić sobie potrzebne ocieplenie i zachować swobodę ruchu.
Teren decyduje o tym, gdzie kombinezon będzie się zużywał. W wąskich przejściach, na nierównym podłożu i przy kontakcie z chropowatą skałą najczęściej pracują kolana, łokcie i siedzenie. Długie czołganie po ostrym wapieniu wymaga innych cech niż trasa, na której dominuje marsz, wspinanie lub poruszanie się po linie.
Jaskinie są też siedliskiem nietoperzy, owadów i innych zwierząt. Nie płosz ich i uważaj na delikatne nacieki, szczególnie w ciasnych przejściach. Dobór odzieży to tylko część przygotowań: zmiany poziomu wody, odcinki pionowe i trudność trasy trzeba ocenić osobno.
Fot: Kamil Kowalski
Płynąca woda stawia kombinezonowi inne wymagania niż wilgotna skała. Liczy się wtedy zarówno powłoka tkaniny, jak i uszczelnienie szwów oraz osłona zapięcia.
Materiały: Dacron, Nylon i powłoki paroprzepuszczalne
Zacznij od tego, jak często kombinezon będzie ocierał się o skałę. W przestronnej jaskini lub obszernym systemie pionowym możesz spędzić dużą część wyprawy w marszu albo na linie, z ograniczonym kontaktem ze ścianami. W ciasnych przejściach i na długich odcinkach pokonywanych na czworakach materiał nieustannie ociera się o skałę. Te warunki wymagają różnych właściwości tkaniny.
Porównując kombinezony, zwróć uwagę na tkaninę, powłokę i konstrukcję gotowego wyrobu. Dacron jest włóknem poliestrowym, a Nylon 6.6 to jeden z rodzajów Nylonu. Na odporność na zużycie wpływają m.in. włókno, splot i gramatura tkaniny. To zastosowana powłoka w dużej mierze decyduje o odporności tkaniny na przenikanie wody i o jej paroprzepuszczalności.
| Kombinezon K2Action | Tkanina i powłoka | Do jakich warunków? |
|---|---|---|
| PRO | Dacron 160 g/m² z paroprzepuszczalną powłoką membranową | Do przestronnych jaskiń i obszernych systemów pionowych, gdzie liczy się niska masa, a kontakt ze skałą jest ograniczony. Ma stosunkowo niską odporność na ścieranie, więc do długiego czołgania po chropowatej skale lepiej wybrać inny model. |
| PRO Strong | Nylon 200 g/m² z paroprzepuszczalną powłoką membranową | Do aktywnej eksploracji z częstszym kontaktem ze skałą. Jest wytrzymalszy od PRO i również ma paroprzepuszczalną powłokę membranową. |
| Basic | Dacron 240 g/m² z powłoką poliuretanową (PU); odporność tkaniny na słup wody do 10 000 mm | Uniwersalny wybór na trasy łączące marsz, wspinanie, czołganie i mokre odcinki. |
| IRON | Ciężka tkanina z Nylonu 6.6 z powłoką PU; odporność tkaniny na słup wody do 5 000 mm | Najbardziej odporny na ścieranie model w ofercie. Sprawdza się przy długim czołganiu i częstym kontakcie z chropowatą skałą. |
Powłoki membranowe w modelach PRO i PRO Strong pozwalają części pary wodnej przenikać przez tkaninę. To przydatne podczas intensywnego ruchu, chociaż wilgoć musi najpierw przejść przez warstwy pod kombinezonem. Przy dużym wysiłku możesz się pocić szybciej, niż zestaw odprowadza wilgoć. Sama nazwa włókna ani oznaczenie „powłoka PU” nie mówią, jak paroprzepuszczalna jest konkretna tkanina.
Wysokość słupa wody mówi o odporności tkaniny na przenikanie wody pod ciśnieniem. Basic ma wyższy parametr niż IRON, ale IRON lepiej sprawdzi się tam, gdzie głównym problemem jest ścieranie. Ani wysokość słupa wody, ani gramatura nie określają paroprzepuszczalności.
Podana wartość dotyczy tkaniny, a nie całego kombinezonu. Woda może dostać się do środka przez otwory po igle, przednie zapięcie lub mankiety. Wybierając kombinezon na mokrą trasę, sprawdź zarówno parametr tkaniny, jak i sposób wykonania szwów oraz zapięć.
Krój: zostaw miejsce na ruch i warstwę ocieplającą
Kombinezon powinien dawać swobodę ruchu, ale nadmiar luźnego materiału może zahaczać o skałę lub zbierać się pod uprzężą. Zacznij od tabeli rozmiarów, a potem przymierz kombinezon na podkombinezon, którego zwykle używasz. Unieś ręce, zrób głęboki przysiad, uklęknij i postaw stopę na podwyższeniu. Sprawdź, czy materiał nie ciągnie w barkach lub w kroku oraz czy rękawy i nogawki nie odsłaniają nadgarstków i kostek podczas ruchu.
Jeśli używasz uprzęży, załóż ją na kombinezon przed wyborem rozmiaru. Zobacz, jak materiał układa się pod taśmami i czy masz dostęp do przedniego zapięcia oraz kieszeni. Jeśli kombinezon ma kaptur, sprawdź jego dopasowanie do kasku i upewnij się, że możesz swobodnie obracać głowę.
Na chłodniejsze wyprawy zostaw tyle miejsca, ile potrzebuje warstwa ocieplająca, którą faktycznie zabierasz pod ziemię. Podkombinezon z Polartec Power Stretch Pro to przykład dopasowanej warstwy, na której można sprawdzić krój kombinezonu i zakres ruchu.
Fot: Kamil Kowalski
W niskim przejściu kombinezon musi pozwalać na swobodne pochylanie i sięganie, także po założeniu uprzęży i plecaka.
Wykończenie: przednie zapięcie, szwy i wzmocnienia
Przednie zapięcie i kieszenie. Wypróbuj zapięcie w rękawicach, jeśli używasz ich pod ziemią. Sprawdź, czy listwa osłaniająca dobrze przylega i czy możesz obsłużyć zapięcie po założeniu uprzęży. Kieszeń, do której łatwo sięgnąć podczas przymiarki, po założeniu sprzętu może wypaść bezpośrednio pod taśmą.
Szwy. Przez otwory po igle może przenikać woda. Szew podklejany jest najpierw szyty, a następnie uszczelniany od wewnątrz taśmą. Takie rozwiązanie ogranicza przenikanie wody przez linię szycia. Przykładem jest kombinezon Basic z podklejanymi szwami. Podklejenie uszczelnia szwy; mankiety, przednie zapięcie i pozostałe otwory trzeba ocenić osobno.
Wzmocnienia. Przyjrzyj się kolanom, łokciom i siedzeniu. Sprawdź, czy panele osłaniają miejsca, które faktycznie dotykają skały podczas czołgania, klękania lub podpierania się. Zwróć też uwagę na przebieg szwów. Szew poprowadzony przez miejsce regularnie ocierające się o skałę może zużywać się szybciej niż szew odsunięty od strefy tarcia.
Wybierz kombinezon do tras, które pokonujesz najczęściej
W przestronnych jaskiniach i obszernych systemach pionowych zwróć uwagę na swobodę ruchu, niską masę i paroprzepuszczalność tkaniny podczas długiego wysiłku. Jeśli trasa oznacza też częsty kontakt ze skałą, PRO Strong jest wytrzymalszą alternatywą dla PRO.
Na zróżnicowane trasy dobrym punktem wyjścia jest Basic. Jeśli regularnie czołgasz się po mokrym podłożu lub przechodzisz pod kapiącą wodą, porównaj wersję standardową z wersją z podklejanymi szwami i sprawdź, jak osłonięte jest przednie zapięcie. Zwykły kombinezon jaskiniowy sprawdza się w mokrym otoczeniu, ale dłuższe zanurzenie wymaga osobnego doboru wyposażenia.
Na długich odcinkach czołgania po chropowatej skale priorytetem są odporność tkaniny na ścieranie, dobre rozmieszczenie wzmocnień i krój, który pozwala swobodnie się zginać i sięgać. W takich warunkach najlepiej sprawdzi się IRON. Jeśli wyprawa będzie zimna i przewidujesz dłuższe postoje, sprawdź również, czy kombinezon dobrze leży na wybranej warstwie ocieplającej.
Przypomnij sobie kilka ostatnich wypraw. Gdzie przetarł się stary kombinezon? Którędy woda dostała się do środka? Czy materiał ciągnął przy wspinaniu albo zbierał się podczas czołgania? Od tych odpowiedzi warto zacząć, gdy porównujesz kombinezony jaskiniowe K2Action.